نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

بررسی احیای دریاچه پریشان از طریق اعمال کم آبیاری در زمین های کشاورزی پیرامون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آب، مجتمع آموزش عالی میناب، دانشگاه هرمزگان
2 کارشناس جهاد کشاورزی استان فارس
3 دانشگاه تهران، دانشکده فناوری کشاورزی (ابوریحان)، گروه مهندسی آب، تهران
4 گروه مهندسی آب، دانشگاه هرمزگان، مجتمع آموزش عالی میناب، میناب
10.22125/iwe.2024.464601.1815
چکیده
دریاچه‌ی پریشان بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور بوده که متاسفانه در سال‌های اخیر رو به خشکی رفته است. فعالیت‌های گسترده‌ی کشاورزی در کنار خشکسالی از عوامل مهم در خشک شدن دریاچه میباشد. از آنجایی که کنترل خشکسالی در اختیار ما نیست، تنها راه پیش رو مدیریت منابع آبی موجود است. به‌علاوه پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که در مسئله‌ی خشک شدن دریاچه، تاثیر اضافه برداشت از چاه‌های کشاورزی اطراف دریاچه، بیشتر از تاثیر خشکسالی بوده است. در پژوهش حاضر تلاش شده است تاثیر میزان صرفه جویی آب در زمین‌های کشاورزی اطراف دریاچه پریشان، بر افزایش سطح دریاچه و احیای آن برآورد گردد. برای این منظور ابتدا با استفاده از تصاویر ماهوارهای در تاریخ‌های مختلف و به منظور تعیین حجم آب موجود در هر تصویر از مدل مفهومی Cut/Fill موجود در محیط نرم‏افزاری ArcGIS استفاده شد. سپس مساحت مربوط به هر حجم از ترکیب رنگی قرمز، سبز و آبی از باندهای 5، 4 و 3 سنجنده‏‌ی ماهواره لندست و ایجاد یک لایه‌ی برداری در محیط ArcGIS استفاده شد. بدین صورت منحنی سطح-حجم دریاچه بدست آمد. در مرحله‌ی با استفاده از معادله‌ی بیلان آب، مشخص شد که چه مقدار در مصرف آب بخش کشاورزی میتوان صرفه جویی کرد. با داشتن حجم آب صرفه جویی شده و استفاده از معادله‌ی سطح-حجم بدست آمده، این حجم آب را به مساحت دریاچه تبدیل شد. نتایج نشان داد که با روش‌های کم آبیاری و صرفه جویی 25 درصدی در مصرف آب بخش کشاورزی میتوان مساحت دریاچه را به میزان 290 درصد افزایش داد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating revival of Parishan Lake applying deficit irrigation in around agricultural farms

نویسندگان English

Hamidreza Kamali 1
Mohammadamin karampour 2
Mohammad Abdolahipour 3
amir salari 4
1 Department of water science and engineering, Minab higher education, university of Hormozgan
2 staff of Jahad
3 Department of Water Engineering, College of Aburaihan, University of Tehran, Tehran
4 Department of Water Engineering, Minab higher education center, University of Hormozgan
چکیده English

Parishan Lake is one of the largest freshwater Lakes in the country, which unfortunately has dried up in recent years. Extensive agricultural activities as well as drought, are important factors in the drying up of the lake. Since there is no control over drought, managing the available water resources is the best way. In the present study, an attempt has been made to estimate the effect of water saving in the agricultural sector on revival of Parishan Lake. For this purpose, using satellite images on different dates and in order to determine the volume of water in each image, the Cut/Fill conceptual model available in the ArcGIS software environment was used. Then, the area corresponding to each volume was used from the combination of red, green and blue colors from bands 5, 4 and 3 of the Landsat satellite and created a Vector layer in the ArcGIS environment. In this way, the surface-volume curve of the lake was obtained. In the stage using the water balance equation, it was determined how much water can be saved in the agricultural sector. By having the volume of water saved and using the obtained surface-volume equation, this volume of water was converted into the area of the lake. The results showed that the lake area can be increased by 290% by deficit irrigation methods and saving 25% in water consumption in the agricultural sector.

کلیدواژه‌ها English

Parishan Lake
water balance
volume-area curve
drought
چشم انداز 25 ساله براى تالاب پریشان. 1389. طرح حفاظت از تالاب‌های ایران UNDP/GEF با همکاری اداره‌ی کل حفاظت محیط زیست استان فارس.
دهقانی، ع. 1384. اکوسیستم تالاب پریشان، انتشارات نقش مهر، چاپ اول، ص 60 1.
رضائی بنفشه، م.، بلیانی، ی. و زینالی، ب. 1390. برآورد خشکسالی‌ها و ترسالی‌های (1385 1361) بر اساس نمایه‌های مبتنی بر بارش برای ایستگاه‌های حوضه آبریز دریاچه پریشان. مجله تالاب دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، سال دوم، شماره هفتم، ص 29-19.
رضایی توابع، ک.، حیدری، ا. و سیاح پور، م.ج. (الف)1401. بررسی تراز آب زیرزمینی و شبیه‌سازی سناریوهای پیش‌بینی در حوضه آبریز پریشان. پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمّی، شماره (2)11، ص 228-210.
رضایی توابع، ک.، طبیبیان، س.، صمدی کوچکسرایی، ب.، باقرزاده کریمی، م. و غلامزاده، پ. (ب)1401. برآورد نیاز آبی زیست‌محیطی و تراز اکولوژیک تالاب پریشان با هدف انتقال آب از سد نرگسی و احیای تالاب. تحقیقات آب و خاک ایران، شماره‌ی (3)53، ص 446-435.
شرکت مهندسین مشاور زمین آراء فارس. 1389. بررسی تاثیرات جانبی برداشت آب از چاههای اطراف تالاب پریشان. اداره کل حفاظت محیط زیست استان فارس. 125 صفحه.
شفیعی، م.، رائینی سرجاز، م.، فضل اولی، ر. و غلامی سفید کوهی، م.ع. 1395. بررسی اثر برداشت آب از چاه‌های بهره‌برداری پیرامون دریاچه پریشان بر افت تراز آب سطحی و زیرزمینی. پژوهش‌های محیط زیست، شماره‌ی (14)7، ص 248-237.
طبیعی، ا. 1389. بررسی تنوع گونه‌ای پرندگان آبزی و کنارآبچر مهاجر زمستان گذران تالاب بین المللی پریشان در استان فارس. مجله تالاب، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز، سال دوم، شماره ششم، ص 24-13.
عباسی ص.ع. 1376. سیمای محیط زیست کازرون. سازمان حفاظت محیط زیست استان فارس.
غزالی، س. 1391. ارتباط متقابل میان سطح آب دریاچه‌ی پریشان و آب چاههای اطراف آن با توجه به برداشت بی رویه منابع آب زیرزمینی. تحقیقات اقتصاد کشاورزی/جلد4 (2) ص 135-121.
غزالی، س. و اسماعیلی، ع. (الف)1390. بررسی آثار جانبی اضافه برداشت آب‌های زیرزمینی بر عرضه‌ی گندم دردشت پریشان. اقتصاد کشاورزی، جلد 5 شماره4  ص 129-107.
غزالی، س. و اسماعیلی، ع. (ب)1390. درونی سازی تأثیرات جانبی برداشت آب از چاه‌های کشاورزی اطراف دریاچه پریشان مطالعه موردی: محصول گندم. نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی (علوم و صنایع کشاورزی)، جلد 25 ، شماره ص 171-161.
Darwish, K.S. 2023. Geospatial Assessment and Mapping of Coastal Erosion Vulnerability Along the Nile Delta Coast: A Remote Sensing and GIS Approach. In: Hazard Modeling and Assessment of the Nile Delta Coast. Springer, Cham
Downward, S.R., Gurnell, A.M. and Brookes, A., 1994. A methodology for quantifying river channel planform change using GIS. IAHS Publications-Series of Proceedings and Reports-Intern Assoc Hydrological Sciences, 224: 449-456.