نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران

تاثیر تغییر کاربری بر برخی خصوصیات خاک اراضی قادرآباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
پیمان اسفندیارپور 1
هرمزد نقوی 1
شهلا محمودی 2
جلال قنبری 3
1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان
2 استاد گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران،گروه خاکشناسی
3 موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران.
10.22125/iwe.2024.359930.1670
چکیده
خاک به عنوان یکی از عوامل اصلی در تولید محصولات کشاورزی به شمار می‌رود که استفاده از آن می بایست بر اساس اصول صحیح و علمی صورت پذیرد تا بتوان از آن در تولید محصولات کشاورزی به عنوان یک منبع پایدار در کشاورزی استفاده کرد. برای انجام این تحقیق منطقه‌ای به وسعت 50000 هکتار در دشت ارزوئیه انتخاب می شوند. دشت ارزوئیه از مناطق مهم و مستعد کشت محصولات زراعی استان کرمان می باشد که انتخاب الگوی کاشت مناسب می تواند در استفاده بهینه از منابع اب و خاک موثر باشد. جهت انجام طرح با بررسی نقشه های خاکشناسی در واحد های خاک انتخابی، نمونه های خاک تا عمق150 سانتی متری تهیه و بر روی نمونه ها آزمایشهای فیزیکی و شیمیایی مورد نیاز انجام گردید. پس از اتمام عملیات میدانی و دریافت نتایج حاصله از تجزیه‌های آزمایشگاهی نمونه‌های خاک، نسبت به تعیین نوع و مقدار محدودیت‌های موجود در هر یک از اجزاء واحدهای اراضی و برای هر یک از انواع کاربری‌های اصلی اقدام شده است. در نهایت با استفاده از نرم افزار اکسل برخی مشخصات پروفیل‌های خاک نظیر هدایت هیدرولیکی، درصد آهک، کربن آلی و رس در اراضی تحت کشت و بکر با هم مقایسه شد و تاثیر تغییر کاربری در آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسی تغییرات ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک‌ها پس از تغییرکاربری، نه تنها می‌تواند نمایانگر اثرها و پیامدهای این تبدیل باشد بلکه می‌تواند راهنمایی در تعیین چگونگی رویارویی با این مشکل و جلوگیری از تخریب و نابودی بیش از پیش خاک این اراضی باشد.
کلیدواژه‌ها
ارزیابی اراضی
محصولات زراعی
دشت ارزوئیه
هدایت هیدرولیکی
موضوعات

عنوان مقاله English

The effect of land use change on some soil properties of Qadir Abad

نویسندگان English

payman esfandyarpour 1
Hormazd naghavii 1
Shahla Mahmodi 2
Jalal Ghanbari 3
1 Kerman Agricultural and Natural Resources Resaerch and education Center
2 . Department ofsoil scienceprofessor atTehran University, Faculty of Agriculture, Department ofSoil Science
3 Department of Plant Production and Genetics, Faculty of Agriculture, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran), Kerman, Iran.
چکیده English

Soil is considered as one of the main factors in the production of agricultural products, To carry out this research, an area of ​​50,000 hectares is selected in Ghaderabad plain. Ghaderabad plain is one of the important and prone areas of Kerman province for the cultivation of crops, and the selection of a suitable planting pattern can be effective in the optimal use of water and soil resources. In order to carry out the project, soil samples were prepared up to a depth of 150 cm, and the necessary physical and chemical tests were performed on the samples. After completing the field operations and receiving the results of the laboratory analysis of the soil samples, it has been determined the type and amount of restrictions in each of the components of the land units and for each of the main uses. Finally, using Excel software, some characteristics of soil profiles such as hydraulic conductivity, percentage of lime, organic carbon and clay in cultivated and virgin lands were compared and the effect of land use change was evaluated. Examining the changes in the physical and chemical characteristics of the soil after the change of use can not only represent the effects and consequences of this transformation, but it can also be a guide in determining how to face this problem and prevent further degradation and destruction of the soil.

کلیدواژه‌ها English

lands Evaluation
crops
Orzoieh plain
hydraulic conductivity
باقری، ر.، ص. محمدی و م. سلجوقی. 1395. ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴر ﻛﺎرﺑﺮی اراﺿﻲ ﺑﺮ برﺧﻲ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت فیزﻳﻜﻲ ﺧﺎک (ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ­ی ﻣﻮردی: ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﺑﺎﻓﺖ اﺳﺘﺎن ﻛﺮﻣﺎن). ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻤﻲ - ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت ﻣﺮﺗﻊ و ﺑﻴﺎﺑﺎن اﻳﺮان، ﺟﻠﺪ 23، ﺷﻤﺎره 2، ص 243-231 .
نظری، ن. 1393. تغییر کاربری اراضی مرتعی به زمین_های زراعی آبی و دیم و اثر آن بر ویژگی­های مهم خاک منطقه میانه. فصل­نامه دانش نوین کشاورزی پایدار، جلد 9، شماره 2. ص 50- 43.
غلامی، ل.، م. داوری، ک. نبی الهی و ح. جنیدی جعفری. 1395. تاثیر تغییر کاربری اراضی بر برخی ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی: بانه). نشریه حفاظت منابع آب و خاک، سال پنجم، شماره 2، ص 27- 3.
سلیمانی، ک. و ع. آزموده. 1389. ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻘﺶ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﺎرﺑﺮی ارا ﺿﻲ ﺑﺮ ﺑﺮﺧﻲ از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ،  ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ  ﭘﺬﻳﺮی ﺧﺎک. ﭘﮋوﻫﺶ­ﻫﺎی ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﺷﻤﺎره 74، ص 111-124.
رمضانپور، ح. و ن. رسولی. 1394. ﺑﺮرﺳﯽ اﺛﺮات ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ و ﻣﻮاد ﻣﺎدری ﺑﺮ ﺑﺮﺧﯽ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎی ﺧﺎک. ﻧﺸﺮﯾﻪ ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﺧﺎک (ﻋﻠﻮم ﺧﺎک و آب)، اﻟﻒ، ﺟﻠﺪ 29، شماره 2، ص 231-221.  
حق نیا، غ. ح. و کوچکی، ع. 1375. مدیریت پایدار خاک. ترجمه. مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.
نیک نهاد قرماخر، ح. و مارامایی، م. ق. 1390. مطالعة ایرات تغییر کـاربری اراضـی بـر خصوصـیات خـاکی مطالعـة مـوردی: حوضـة آبخیـز کچیک. مدیریت خاک و تولید پایدار. جلد 1، شماره 2، ص 96-81.
حاج عباسی، م. ع.، ا. بسالت پور و ا.ر. مللی. 1386. اثر تبدیل مراتع به اراضی کشاورزی بر برخی ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک­های جنوب و جنوب غربی اصفهان. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، سال یازدهم، شماره 42، ص 534-525.
برومند، م.، م. ﻗﺎﺟﺎر ﺳﭙﺎﻧﻠو و م. ع. بهمنیار. 1393. اﺛﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﺑﺮ ﺑﺮﺧﯽ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺧﺎک (ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی: ﺳﻤﺴﮑﻨﺪه ﺳﺎری). ﭘﮋوﻫﺸﻨﺎﻣﻪ ﻣﺪﯾﺮﯾﺖ ﺣﻮزه آﺑﺨﯿﺰ، ﺳﺎل ﭘﻨﺠﻢ ، شماره 9، ص 449-78.
جعفری فوتمی، ع. و ا. شیدای کرکج. 1392. ﺑﺮﺭﺳﻲ نقش ﺗﻐﻴﻴر کاربری ﺍﺭﺍضی بر خصوصیات فیزیکی و کاتیونی خاک (مطالعه موردی: دشت میرزابایلو، استان گلستان). ﻣﺠﻠﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﺎﻙ، ﺳﺎﻝ دوم، شماره 2، ص 55-49. 
ملک پور، ب.، ت. احمدی و س. س. کاظمی مازندرانی. 1390. ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺎرﺑﺮی اراﺿﯽ ﻣﺮﺗﻌﯽ ﺑﺮ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ و ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﺧﺎک در ﮐﻬﻨﻪ ﻻﺷﮏ ﮐﺠﻮر ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻧﻮﺷﻬﺮ. ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﻋﻠﻮﻡ ﻭ ﻓﻨﻮﻥ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، سال ششم، شماره 3، ص:126-115.
ایوبی، ش. و ا. جلالیان. 1385. ارزیابی اراضی (کاربری­های کشاورزی و منابع طبیعی). تالیف: مرکز نشر دانشگاه صنعتی اصفهان.
بیرنگ ن، جوانشیر ع، مجتهدی ی. 1371. بررسی و پرورش جنگل (راهنمای علمی اداره جنگل) (چاپ اول). انتشارات دانشگاه تبریز.
شرکت مهندسین مشاور نتپا. 1385. مطالعات نیمه تفصیلی دقیق اراضی شرکت تعاونی تولید روستای صوغان بافت. نشریه 7125 معاونت آب و خاک.
عسگری ه، 1384. بررسی تأثیر عملیات کشت و کار بر کیفیت خاک در منطقه گرگان. پایان کارشناسی ارشد خاک شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان.
جعفری فوتمی، ع. و شیدای کرکج، ا. 1392. بررسی نقش تغییر کاربری اراضی بر خصوصیات فیزیکی و کاتیون­های خاک (مطالعه موردی: دشت میرزابایلو، ﺍﺳﺘﺎﻥ ﮔﻠﺴﺘﺎﻥ). ﻣﺠﻠﻪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﺎﻙ، سال دوم، شماره دوم، ص 55-49.
سرمدیان، ف. ، ک. مروج و محمودی، ش. 1382. بررسی رده بندی و تهیه نقشه خاک بخشی از زمین های دشت ورامین با استفاده از پردازشهای رقومی تصاویر ماهواره ای سنجنده T,M." مجله منابع طبیعی ایران، شماره 56، ص 177-189.
عسکری، م. ص.، ف. سرمدیان ،  م. خدادادی  و نوروزی، ع. ا. 1388 . پهنه بندی اکولوژیکی کشاورزی با استفاده از سنجش از دور و سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) در منطقه تاکستان. مجله تحقیقات آب و خاک ایران، شماره 40، ص 93-105.
 
Emadi, M., M. Baghernejad and H.M. Memarian. 2009. Effect of Land Use Change on Soil Fertility Characteristics Within Water-Stable Aggregates of Two Cultivated Soils in Northern Iran, Land Use Policy, 26: 452–457.
Gol, C. 2009. The effects of land use change on soil properties and organic carbon at Dagdami river catchment in Turkey. Journal of Environmental Biology, 30: 825-830.
Hajabbasi, M.A., A. Jalalian and H.R. Karimzadeh. 1997. Deforestation Effect on Soil Physical and Chemical Properties, Lordegan, Iran. Plant Soil Journal, 190: 301- 308.
Islam, K.R., M. Kamaluddin, M.K. Bhuiyan and A. Badruddin. 1999. Comparative performance of exotic and indigenous forest species for tropical semi-evergreen degraded forest land reforestation in Bangladesh. Land Degradation and Development, 10: 241-249.
Lal, R. 1995. Global Soil Erosion by Water and Carbon Dynamics, In: Lal, R., Kimble, J., Levine, E., Stewart, B.A. (Eds.), Soils and Global Change, Advances in Soil Science CRC Press, Boca Raton, FL, USA: pp. 131-142.
Li, X.G., F.M. Li, R. Zed, Z.Y. Zhan and B. Singh. 2007. Soil Physical Properties and Their Relations to Organic Carbon Pools as Affected by Land Use in an Alpine Pastureland, Geoderma, 15: 98–105.
Nedd, R., Light, K., Owens, M., James, N., Johnson, E., and Anandhi, A. 2021. A Synthesis of Land Use/Land Cover Studies: Definitions, Classification Systems, MetaStudies, Challenges and Knowledge Gaps on a Global Landscape. Land. 10(9):994. https://doi.org/10.3390/land10090994
Wali, M.K., F. Evrendilek, T. West, S. Watts, D. Pant, H. Gibbs, B. McClead. 1999. Assessing terrestrial ecosystem sustainability usefulness of regional carbon and nitrogen models. Natural Resources, 35: 20-33.
Zhang, X., T. Kang, H. wang and Y. Sun. 2010. Analysis on spatial structure of landuse change based on remote sensing and geographical information system. International Journal of Applied Earth Observation and Geo information, 12: 145–150
Zolfaghari A.A. and M.A. Hajabassi. 2008. The effects of land use change on physical properties and water repellency of soils in Lordegan forest and Freidunshar pasture. Journal of Water and Soil, 22: 251-262. [In Persian with English Abstrac